Consultatiereactie wetsvoorstel strafbaarstelling psychisch geweld
Een nieuw wetsvoorstel moet psychisch geweld expliciet strafbaar maken. Dat is ook een belangrijke stap voor de bescherming van kinderen, die volgens het VN-Kinderrechtenverdrag recht hebben op bescherming tegen alle vormen van geweld, ook psychisch geweld. In een reactie op het wetsvoorstel vraagt Defence for Children Nederland om de positie en rechten van kinderen duidelijker in de wet vast te leggen.
Dat de huidige strafwet die bescherming voor kinderen niet altijd biedt, bleek onlangs uit een uitspraak van de Hoge Raad. In die zaak ging het onder meer om een kind dat langdurig onder dwang op een krukje moest zitten, alleen in een auto werd achtergelaten en structureel kleinerend werd toegesproken. Volgens de Hoge Raad valt psychische mishandeling zonder fysiek aspect onder de huidige wet niet zelfstandig onder mishandeling.
Het wetsvoorstel kan daar verandering in brengen. Ook het beschadigen van iemands mentale gezondheid kan dan mishandeling zijn. Daarnaast wil de regering dwingende controle strafbaar stellen: een patroon waarbij iemand langere tijd macht en controle uitoefent over een ander, bijvoorbeeld door diegene bang te maken, te vernederen of in vrijheid te beperken.
Een kind is niet alleen getuige
Het wetsvoorstel besteedt aandacht aan kinderen, maar hun positie komt nog onvoldoende als geheel aan bod. Ook als psychisch geweld zich tussen ouders afspeelt, kan een kind zelf slachtoffer zijn.
Op onze Kinderrechtenhelpdesk zien we hoe dwingende controle na een scheiding via kinderen kan doorgaan. Een ouder kan het gezamenlijk ouderlijk gezag als drukmiddel gebruiken of steeds opnieuw juridische procedures starten om controle over de andere ouder te houden.
Een kind staat in zo'n situatie niet aan de zijlijn. Het kind kan zelf angst, druk en onzekerheid ervaren en schade ondervinden van het geweld. Daarom moeten de veiligheid, ontwikkeling en het welzijn van het kind altijd zelfstandig worden beoordeeld.
Ook moet informatie over dwingende controle een familierechter bereiken die beslist over gezag en omgang. Zo kan de rechter het geweld en de gevolgen voor het kind meewegen in een beslissing.
Psychische schade zie je niet altijd
Een blauwe plek kun je zien. Angst, stress of een voortdurend gevoel van onveiligheid niet altijd. Vooral jonge kinderen kunnen daardoor buiten beeld raken. Zij kunnen nog niet altijd goed vertellen wat zij meemaken of wat dat met hen doet.
Hun recht op bescherming mag niet afhangen van de vraag of psychische schade aantoonbaar is. Bij psychisch geweld door een ouder of verzorger moet de schade aan de psychische gezondheid van het kind daarom als uitgangspunt kunnen worden genomen.
Bescherming vraagt meer dan een nieuwe wet
Kinderen die slachtoffer zijn van geweld hebben recht op een zorgvuldige procedure, passende hulp en bescherming. Daarom pleit Defence for Children Nederland voor het Barnahus-model, letterlijk ‘Kinderhuis’. Daarbij werken onder andere politie, kinderbescherming, medische zorg en hulpverlening op één plek samen rond het kind. Zo krijgen kinderen passende hulp en bescherming en hoeven zij niet steeds opnieuw hun verhaal te vertellen.
Voer een kinderrechtentoets uit
Het VN-Kinderrechtencomité heeft Nederland aanbevolen om bij wetten en beleid die kinderen raken een kinderrechtentoets uit te voeren. Ook bij dit wetsvoorstel is zo'n toets nodig, om in kaart te brengen wat de wet betekent voor kinderen en hun rechten.
Kinderen hebben recht op bescherming tegen álle vormen van geweld, ook als de schade niet aan de buitenkant te zien is. De nieuwe wet moet ervoor zorgen dat kinderen die psychisch geweld meemaken die bescherming ook in de praktijk krijgen.